skip to Main Content

De grootste fout die we kunnen maken is dat we geen fouten maken

Hoe leer je lopen als je nooit valt? Formatief evalueren biedt leerkrachten de mogelijkheid om leerlingen te ondersteunen in hun ontwikkeling. Toch is dat niet altijd eenvoudig. Als leerkracht wil je niet dat leerlingen in een negatieve spiraal terecht komen. Formatief evalueren betekent het creëren van een leercultuur en dat begint bij jezelf. Mag jij als leerkracht ook fouten maken?

Formatief evalueren: focus op ontwikkeling

Steeds meer scholen werken vanuit een combinatie van evaluatie met cijfers en evaluatie van het leerproces. Een positieve ontwikkeling wat mij betreft. Het betekent dus dat scholen niet alleen maar beoordelen of iets voldoende of onvoldoende is (summatief evalueren), maar vooral gericht zijn op het evalueren van de ontwikkeling van de leerlingen. Wat gaat goed en wat kan beter? En wat kan ik als leerkracht doen om dit effectief te begeleiden (formatief evalueren) zodat de nieuwe kennis in het langetermijngeheugen komt?

Neerzetten van een leercultuur

Door de vele klassenbezoeken, nagesprekken en trainingen die ik heb mogen doen wordt mijn blik op het leren steeds rijker. Formatief evalueren is een prachtig concept en tegelijkertijd is formatief lesgeven écht een uitdaging. Het is niet zo maar even een kwestie van een stappenplan doorwerken. Het vraagt om het ontwikkelen van een leercultuur in de groep. En dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Om een leercultuur neer te zetten is het nuttig om als leerkracht meer te weten over mindset en de ontwikkeling van de hersenen. Hoe kun je bij leerlingen een growth-mindset stimuleren? En ook niet onbelangrijk: hoe zit het eigenlijk met jouw mindset?

Fouten maken = goed

Vrijwel alle leerkrachten zijn zeer bewust bezig met het creëren van een positief en veilig klimaat in de groep. Vanuit die gedachte zie ik dat leerkrachten ervoor willen zorgen dat leerlingen succes-ervaringen opdoen zodat ze zich ontwikkelen naar competente leerlingen met een flinke dosis aan zelfvertrouwen. Een prachtig streven natuurlijk, maar het kan ook een gevaarlijke valkuil zijn. Het is mooi als je leerlingen positieve ervaringen gunt en tegelijkertijd is het ook belangrijk dat leerlingen fouten leren maken. Sterker nog, het zou juist goed zijn als leerlingen beseffen dat fouten maken juist goed is.

Durven fouten te maken

Leerkrachten kunnen de neiging hebben om leerlingen die een fout antwoord noteren op hun wisbord niet aan het woord te laten, omdat ze bang zijn dat het leidt tot negatieve aandacht voor de leerling. Diezelfde angst voor negativiteit kan er ook voor zorgen dat je alleen maar benoemt wat goed gaat, zonder te benoemen wat beter kan. Ondanks dat het heel erg empatisch is en goed bedoeld, creëer je hiermee een leercultuur waar het misschien wel lastiger wordt om fouten te maken.

Leren lopen zonder te vallen

Het klinkt zo logisch dat je alleen maar kunt leren als je fouten maakt. Zonder fouten zouden we stuurloos zijn. Hoe zou je bijvoorbeeld weten hoe je moet lopen wanneer je nooit bent gevallen en hebt ontdekt hoe je weer kon opstaan? Fouten zijn ook mentale monsters waardoor we ons een mislukking kunnen voelen. Hoe ouder we worden, hoe meer dit mee gaat spelen in ons hoofd. Vind jij het ok als je een fout maakt? Ik vind dat namelijk op sommige momenten nog steeds lastig, terwijl een fout juist ook een leerkans is. Als je het zelf moeilijk vindt om fouten te maken, hoe zou dat dan bij anderen overkomen?

Mag jij als leerkracht fouten maken?

Formatief evalueren start daarom met bewustwording van jouw handelen als leerkracht op dit gebied. Hoe reageer je op leerlingen die fouten maken? Hoe reageren de leerlingen op jouw feedback? Lukt het je om naast feedback ook feed forward te geven? Weten leerlingen waarom fouten maken zo lastig is? Wat doe je als je zelf een foutje maakt? Gebruik je de juiste taal hierbinnen? Kun je een veilige sfeer creëren waarin leerlingen willen leren van fouten?

Formatief evalueren binnen de school

Als je je bewust bent van hoe je zelf omgaat met fouten en hoe je dat overbrengt op leerlingen is dat al een hele goede eerst stap. Daarna kun je samen met je collega’s bekijken hoe je formatief evalueren als team in de school neer wilt zetten. Een leercultuur is namelijk niet iets van jou alleen, maar iets voor het héle team en voor álle leerlingen vanuit een gezamenlijke visie op leren. De grootste fout die je kunt maken bij formatief evalueren is dat je geen fouten maakt. Dus gun jezelf en de leerlingen het plezier van fouten maken, dan weet ik zeker dat het goed komt.

Meer weten?

Binnen Klaarr verzorgen wij Blended Learning teamtrainingen en coaching op het gebied van formatief evalueren. Blended Learning is een combinatie van e-learnings en offline leerbijeenkomsten. Wil je een keer sparren over dit onderwerp? Neem contact op met Irma Jacet. Ze denkt graag met je mee.

Irma Jacet

Irma Jacet

Irma Jacet is onderwijsadviseur en manager Educatie Ontwikkeling. Daarnaast is ze adviseur bij de PO-raad. Irma heeft gewerkt in verschillende leidinggevende functies binnen het onderwijs en ondersteunt scholen nu met veel energie bij het vormgeven van toekomstbestendig onderwijs.

Back To Top
Contact

Vrijblijvende afspraak

Contact

Vrijblijvende afspraak

Maak een vrijblijvende afspraak

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.