Wat is er veranderd in het nieuwe dyslexieprotocol?
Het zat er al even aan te komen: op 1 januari 2022 is het nieuwe protocol dyslexie diagnostiek en behandeling 3.0 ingevoerd. Het nieuwe protocol wordt ook wel als ‘soepeler en strenger’ omschreven. Wat zijn de belangrijkste wijzigingen en wat betekent dit voor jouw school? Lees de highlights in deze blog van onze Manager Passende Educatie Iris van Rosmalen.
Kind krijgt makkelijker vergoeding voor dyslexie behandelingen
Dyslexie wordt gezien als een ernstige ontwikkelingsstoornis en heette eerder Enkelvoudige Ernstige Dyslexie (EDD). Deze naam is in het nieuwe protocol gewijzigd naar Ernstige Dyslexie (ED). Voor de kenners onder ons valt op dat daarmee de eerste E is komen te vervallen. De naamswijziging hangt samen met regels rondom vergoede zorg. Voorheen had een leerling met EED alleen recht op vergoede behandeling als bijkomende stoornissen ‘onder controle’ waren. Bij ED is deze regel niet meer aan de orde. Zo kan een leerling die bijvoorbeeld een diagnose ADHD of ASS heeft nu toch vergoede dyslexie behandelingen volgen. Dit is wel met de voorwaarde dat er geen belemmerende kindfactoren aanwezig zijn voor de uitvoerbaarheid.
Spellingsroute uit dyslexieprotocol
Het nieuwe protocol is tegelijkertijd strenger op het gebied van de hardnekkigheid van de stoornis. Er moet in ieder geval sprake zijn van ernstige woordleesproblemen. Er kunnen daarnaast ook spellingsproblemen bestaan, maar deze spelen geen rol meer in de doorverwijzing naar een specialist. De focus ligt nu echt op de hardnekkige leesproblemen. Deze nieuwe regel heeft gevolgen voor scholen. Zowel in de signalering van dyslexie, het opbouwen van leerlingdossiers als de doorverwijzing.
Focus op hardnekkige leesproblemen
Als leerkracht en intern begeleider houd je nauwlettend de leervorderingen in de gaten van je leerlingen. Wanneer een leerling structureel bij de laagste tien procent blijft scoren (te zien aan een E- of V-min score op de CITO DMT) en de ingezette intensieve begeleiding onvoldoende effect lijkt te hebben, onderneem je actie. Je overlegt het dossier en verwijst een leerling door voor extra ondersteuning. Het kwam wel eens voor dat een leerling met woordleesproblemen toch een keer een IV-score liet zien. Wanneer een leerling dan ook bij de laagste tien procent op spelling scoorde, kon een leerling toch in aanmerking komen voor vergoede zorg. Uiteraard alleen als er door school voldoende begeleiding was ingezet. Deze zogeheten ‘spellingsroute’ bestaat dus sinds het nieuwe protocol niet meer. Deze wijziging in het protocol voelt wellicht zorgelijk, maar zoals het Nederlands Kwaliteitinstituut Dyslexie aangeeft komt uit onderzoek naar voren dat vooral de structurele leesproblemen veel gevolgen hebben voor de verdere ontwikkeling van kinderen. Spellingsproblemen zijn daarentegen beter te behandelen.
Overgangsperiode protocol met voorbeelden
Voor sommige leerlingen loopt er al een ondersteuningstraject voor dyslexie. Voor hen geldt er een overgangsperiode. Je past de oude werkwijze en criteria toe bij de metingen tot aan 2022, en vanaf komende CITO toetsen hanteer je de nieuwe werkwijze.
Voorbeeld 1
Een leerling heeft twee keer een V-score gehaald op technisch lezen en daarnaast twee keer een V-min-score op spelling. In de oude werkwijze was dit een signaal waarmee je mogelijk verder onderzoek kon doen en ondersteuning kon starten. Als deze leerling nu in januari de CITO’s maakt en dezelfde scores behaalt, heeft de leerling geen recht op vergoede diagnostiek. De leesscore behoort namelijk niet tot de zwakste tien procent en de spellingsscore telt niet meer mee.
Voorbeeld 2
Een leerling heeft in juni 2021 een V-score behaald op technisch lezen en een V-score op spelling. Vanaf huidig kalenderjaar kijk je volgens de nieuwe werkwijze naar technisch lezen. Op de M-toets in februari haalt de leerling een V-min, en ook in juni haalt de leerling nogmaals een V-min. Deze leerling kun je aanmelden voor vergoede zorg.
Kwaliteit van lees- en spellingsonderwijs belangrijk speerpunt
Het blijft de verantwoordelijkheid van een school om kwalitatief goed lees- en spellingsonderwijs te bieden en op tijd te signaleren en handelen als er leerlingen zijn die ondersteuning nodig hebben. De ondersteuningsniveaus 1, 2 en 3 horen dan ook op alle scholen tot de basisondersteuning binnen passend onderwijs. Om het taalonderwijs op niveau te krijgen en te houden heeft een school personele en financiële middelen nodig. Soms lukt het niet om alle kinderen te leren lezen binnen de onderwijscontext. Dat betekent niet dat je als school faalt. Er zullen altijd leerlingen blijven die meer nodig hebben. Het doel is om deze groep leerlingen zo klein mogelijk te houden met de inzet van alle betrokkenen.
Integrale aanpak van leesproblemen vergroot schoolplezier en succes
Met de focus op leesproblemen in het nieuwe protocol, is het nog meer passend om bij het opstellen van interventies het kind goed in beeld te hebben. Ook is het goed om interventies rondom zelfredzaamheid en zelfvertrouwen op te nemen. Zeker wanneer het een bovenbouwleerling betreft, kan het helpend zijn het perspectief mee te nemen voor de aansluiting op de middelbare school. Heeft de leerling zelfinzicht in de dingen die hij of zij goed kan en lastig vindt? Kan de leerling tools eigen maken om zichzelf beter te kunnen redden? Denk aan compenserende middelen zoals de spellingscontrole op de computer of het gebruik van (werkwoord)spelling opzoekkaarten, het kunnen inschakelen van de spraakfunctie op de iPad en het versterken van Engelse woordenschat en leesvaardigheid. Leerlingen moeten op de middelbare school namelijk bij het aanleren van een vreemde taal opnieuw het (automatiserings)proces van klank-letterkoppelingen door. Dat is precies wat leerlingen met leesproblemen zo lastig vinden. Door de leerling zelf te betrekken en integraal te werken vergroten we het schoolplezier en succes, met of zonder dyslexie.
Meer weten over het nieuwe dyslexieprotocol?
Twijfel je of een leerling recht heeft op vergoede zorg? Wil je het lees- en spellingsonderwijs binnen je school versterken? Of ben je zoekende in de invulling van de ondersteuningsniveaus? Klaarr heeft een team van specialisten paraat staan om je te ondersteunen.
